Norma: Ik ben dol op reizen. Cecil houdt niet zo van vliegen, maar ik vind het heerlijk. Als ik in een vliegtuig zit, is het alsof alles van me af valt. Ik zou graag nog naar Australië willen en de andere kant van Zuid-Amerika, Chili bijvoorbeeld of naar Amerika en Canada. In Thailand hebben we zelfs een nachttrip gedaan met een trein. Dat vind ik nou zo mooi. Elke dag ergens anders.
Cecil: Ik hou meer van ‘relaxed’ maar ben er ook makkelijk in en ga gewoon met Norma mee. We hebben al Brazilië gedaan en Maleisië. In Brazilië waren we onderweg met een groep van 15 mensen, allemaal leeftijden door elkaar. Ik vind het vermoeiend maar het is tegelijkertijd ook prachtig. Het land is heel groot en we hebben veel gezien. Het was een fantastische belevenis.
Norma: Als ik met een nieuw idee kom is hij altijd eerst een beetje aan het tegensputteren. Dan ga ik gewoon aan de slag en regel alles. En als we terugkomen van een reis heeft hij de grootste praatjes. Dan lijkt het bijna alsof hij alleen is gegaan. Hij kan mij ook soms ompraten. Bijvoorbeeld om na zijn pensioen vaker naar Suriname te gaan. Daar had ik eerst geen zin in, maar we hebben het toch gedaan.
Cecil: Norma houdt meer van een moderne omgeving. Maar ik wou graag terug naar mijn roots. We zijn in Suriname geboren en opgegroeid en ik draag het in mijn hart. Ik ben er altijd buiten en veel op pad met oude en nieuwe vrienden. De sfeer is altijd relaxed.
Norma: Eerst was er voor mij niet zo veel te doen maar ik ging me gauw aansluiten bij een vrouwenkoor en deed mee aan aquafitness. Van de vier vriendinnen waar ik mee ben begonnen is er nu nog maar één over. Je krijgt er gelukkig snel weer nieuwe vrienden bij. In Suriname is het een stuk gastvrijer dan hier, er is altijd ruimte en er is altijd eten.
Cecil: En er wordt opgekeken naar ouderen. Je moet het niet in je hoofd halen om de oudere aan te spreken met je of jij. Wij zijn aan beide systemen gewend en nemen het er zelf niet zo nauw mee. De Hollandse achterkleinkinderen voeden we wel op met u. Niet dwingend maar ze moeten weten dat er een verschil is tussen hoe je met vriendjes omgaat en hoe met ouderen.
Norma: En het respect van onze kinderen en kleinkinderen voelen we toch. Het komt erop aan hoe je dingen zegt. Ik vind het fijn dat er nu veel meer openheid is tussen de generaties. Mijn oma was nog slavin. Zij had veel ellende mee gemaakt en als we haar vragen stelden over haar verleden werd ze boos en vond ze ons brutaal. Ook uit bescherming, de ellende die zij had ervaren hoefden wij niet mee te maken. Mijn moeder was alweer een stuk opener en mijn kleinkinderen vragen ondertussen alles aan ons en we geven gewoon antwoord. Er zijn geen taboes.
Cecil: Vanaf dit jaar gaan we ook een beetje in Portugal wonen. Onze dochter heeft er een stuk land gekocht. We hebben er afgelopen zomer vier maanden ‘vast’ gezeten door Corona. Het is natuurlijk anders dan Suriname maar klimatologisch is het prachtig. Je kan er vissen en het gebied is schaars bevolkt. De mensen uit de directe omgeving noemen we allemaal ‘buren’. Een enkeling spreekt Engels. Onze dochter en haar man hebben in korte tijd al een hechte groep met hun gevormd en ook wij werden warm onthaald. Het terrein is 1 hectare groot. Er is zo veel te doen. Op dit moment staat er één huis op wat bewoonbaar is. De rest moet nog worden opgeknapt. Maar ook het land moet worden onderhouden. Ik hou van planten, dieren en buiten werken en heb ondertussen veel geleerd van de lokale tuinman.
Norma: Het samenwonen met twee generaties ging heel goed. En ik augustus waren we daar met de hele familie – 24 man. We vervelen ons nooit. Zelfs het eten klaar maken was een feest. Bij het huis hoort een steenoven. Die heeft onze schoonzoon opgeknapt en schoongemaakt. Het is een zegen.
Nu willen we hier in Nederland ook weer een eigen onderdak. Als we dat hebben gevonden gaan we in Suriname gewoon een vakantiehuis huren voor een maand of twee per jaar. Het is fijn om hier in Nederland een vaste stek te hebben gezien onze leeftijd. In Suriname is de medische zorg helaas niet zo goed. Komend jaar hebben we dus drie mooi plekken ter beschikking. En als er een vierde plek komt dan gaan we dat ook nog uitzoeken. Ik hou niet van stil zitten.
Cecil: Het leven staat nooit stil, het ontwikkeld zich. Als oudere ga je erin mee. Maar de vooruitgang in de techniek, dat hou ik allemaal niet bij. Wat ik voor mezelf nodig acht, daar span ik me wel voor in. De rest, daar moeten mijn kleinkinderen mij mee helpen. Die kunnen dat heel goed.
Norma: Ze helpen graag. En als ik een vraag heb, dan kruipt mijn kleinzoon helemaal tegen me aan en zegt hij: ‘Oma kijk, dat moet je zo doen’. Dat vind ik prettig. Dan heb ik soms meer aandacht voor hem dan voor de telefoon. En als het dan nog niet helemaal duidelijk is zeg is: ‘Zullen we morgen maar verder gaan?’, en heb ik even heerlijk genoten van zijn nabijheid.
Cecil: We gaan gewoon vrolijk verder. Ik merk wel dat ik iets sneller moe word dan vroeger en dat ik niet meer zo zwaar kan tillen. Af en toe ben ik te optimistisch en dan word ik door mijn lichaam teruggefloten. Maar daar kan ik makkelijk rekening mee houden. Ik geef mijn leven op dit moment een 8.5.
Norma: Ik dacht net hetzelfde. Dat krijg je als je 60 jaar met elkaar getrouwd bent. We zijn in die jaren steeds dichter bij elkaar gekomen.
Cecil: Het helpt om open en eerlijk te zijn naar elkaar en om trouw te zijn aan jezelf en de ander. We hebben geleerd om geen problemen op te kroppen maar om te praten, ook met onze naasten. Als je dat niet doet raak je steeds verder verwijderd van elkaar. Je moet het wel zo brengen dat het geen conflict wordt.
Norma: Dan kunnen we nu beter dan 40 jaar geleden. Ik was vroeger snel te scherp. Dat maakte hem weer boos. Maar na een dag of twee ga je er toch weer over praten.
Cecil: En zoek je opnieuw naar de juiste woorden. Die heb je soms niet meteen. Het is ook belangrijk om de minder mooie eigenschappen van de ander accepteren.
Norma: Je mag zeker eerst proberen om deze te veranderen;) maar als dat niet lukt dan moet je ermee leren leven.
Norma 1939 & Cecil 1938
