Als je vanuit het grotere geheel van het universum naar je eigen leven kijkt dan besef je de nietigheid ervan. Je wordt geboren en even later ga je dood. Tussendoor heb je een doorkijkje op de wereld. Na je dood word je gewoon weer tot stof en gaan al je moleculen en atomen weer op in andere materie. Daaruit vloeit voor mij voort: Het gaat om het nu, op elk moment.
Ik kan met veel plezier terugkijken op mijn leven. Ik heb veel jaren ontzettend hard gewerkt. Eerst als algemeen secretaris van de Raad voor de Kunst en later op lokaal niveau als directeur Kunst en Cultuur voor de gemeentes Leiden en Haarlem. Ik werkte dag en nacht. Dat kon omdat ik geen kinderen had. Dat was een bewuste keuze waar ik nog steeds achter sta. Ik en veel van mijn vriendinnen waren geïnspireerd door vrouwen zoals Joke Smit. Een feministe die in de zestiger jaren de rol van de huisvrouw kritisch onder het vergrootglas heeft gelegd.
In 2010 ben ik gestart met het burgerinitiatief ‘Voltooid leven’ waarbij ik werd ondersteund door mensen als Hedy d’Ancona, Jan Terlouw en vele anderen. Ik was net getuige geweest van de ontluisterende dood van mijn beide ouders en dacht ‘dat moet anders kunnen’. Ik werd gedreven door het idee dat ik zelf zou willen kunnen beslissen hoe en wanneer ik afscheid ga nemen. De bestaande euthanasiewet is alleen medisch gericht. Als je zou willen sterven zonder duidelijke medische achtergrond kan dat niet. Je moet en zal eerst ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Gelukkig heeft inmiddels de artsenfederatie (KNMG) ‘stapeling van ouderdomskwalen’ als valide reden erkend. En zelfs psychische kwalen zoals eenzaamheid worden sinds kort mee gewogen. Een belangrijke stap.
Een ander knelpunt in de bestaande wetgeving was de vereiste wilsbekwaamheid. Hoe moest men omgaan met de stervenswens van dementerende ouderen die niet meer als wilsbekwaam werden erkend maar in en het verleden een schriftelijk euthanasieverzoek hadden opgesteld? Komen zij wel of niet in aanmerking voor euthanasie?
Onlangs heeft de Hoge Raad deze onzekerheid weggenomen door de persoonlijke wilsverklaring geldig te verklaren ook al is de dementie vergevorderd. Dat vind ik een ongelofelijk prachtig resultaat. Ik ben enorm trots op wat we als samenleving hebben bereikt. Liefst wil ik nog verder, tot de beslissing over de eigen dood helemaal wordt vrijgegeven. Maar niet nu tijdens Corona. Het is een bizarre tijd waarin we leven en wie weet hoe dat onze maatschappij en onze kijk op deze kwesties gaat veranderen.
Los daarvan geniet ik ontzettend van deze fase in mijn leven. Ik ben rustiger geworden, minder drammerig. Ik heb meer ervaring en kennis vergaard en heb eindelijk de tijd om me, al dan niet samen met mijn man, nog verder te verdiepen in alles wat me boeit. Vroeger had ik veel stress en weinig vrije tijd door mijn werk. Nu geniet ik van de rust en de vrijheid om te doen waar ik zin heb. Ik koester mijn vriendschappen, ga veel op pad, lees veel en geniet er nog steeds van om anderen te helpen. In mijn rol als consulent bij de NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde) kan ik anderen de weg helpen vinden naar een voor hun waardige dood. Wie weet klinkt het gek, maar ik zie altijd blije mensen weggaan. Het is voor de meeste ouderen die bij ons komen ontzettend fijn om te beseffen dat ze een grote mate van zeggenschap hebben over hun leven en hun dood.
Yvonne van Baarle, 1942